جایگاه و زمان رام شدن گوسفند

گوسفند و بز 2500000 سال پیش در باختر آسیا و جنوب خاوری اروپا فرگشت یافته اند. این جانوران نخستین نشخوارکنندگانی هستند که در 8000 تا 11000 سال پیش در جنوب باختری آسیا در ایران و عراق رام شده اند[1]. جایگاه ویژۀ رام شدن گوسفند پهنه کرمانشاه، لرستان و دامنه های باختری رشته کوه های زاگرس می باشد. گوسفند در پیش از تاریخ در دورۀ پارینه سنگی به دست نخستین انسان هایی که دراین سه جایگاه می زیسته اند رام شده است. نخستین نشانه از رام شدن گوسفند در غاری در دامنه های باختری رشته کوه های زاگرس به دست آمده است. دراین غار استخوان هایی از گوسفند با دیرینگی 9000 سال پیش از میلاد مسیح یافت شده است[2].

گوسفندان بومی افریقا نیز از آسیا به این قاره برده شده اند. درآمریکا نیز گوسفند بومی رام شده وجود نداشته است، در آنجا تنها گوسفند وحشی شاخ کلفت یافت می شود که آن هم هرگز رام نگردیده است. نخستین گوسفندان رام در سال 1493 میلادی بوسیله کریستف کلمب در دومین سفر دریایی اش به پهنۀ آمریکا آورده شدند[1].

کتابنامه:

[1] Anthony, J.S. 1991. The tropical agriculturalist sheep. CTA. Macmillan.

[2] Piper, L and A. Ruvinsky. 1997. The genetic of sheep. CAB International.

پازن (بز وحشی)، کل و بزPersian Ibex

Capra hircus (aegagrus)

زیر گونه ایرانی برابر با فهرست IUCN

Capra aegagrus aegagrus VU

پازنها (بز وحشی یا بز کوهی) یا کل و بز به همراه قوچ (راک) و میش در همه کوهستانهای ایران از خاور تا باختر از ارتفاعات سرسبز شمالی تا تا کوههای نزدیک خلیج فارس در کنار یکدیگر زندگی میکنند. زیستگاه پازنها کوههای سنگی و صخرهای و حتی تپه ماهورها می باشد.

از نظر شکل پازنهای بخش های گوناتگون چندان تفاوتی با هم ندارندمگر از لحاظ اندازه تنه و شاخ، بدین سان که بزرگترین کل های باختر و شمال گاه گاه وزنی نزدیک به 100 کیلوگرم دارند در صورتی که وزن حیوان در بخش های خشک مرکزی و جنوب به 60 کیلوگرم هم نمی رسد و شاخ به همان نسبیت کوچکتر است। شاخ نرها پیر گاهی به 140 سانتیمیر هم رسیده است.

کتابنامه:

حیات وحش ایران (مهره داران)، اسکندر فیروز،1378 ، تهران مرکز نشر دانشگاهی.

آشنایی با نشانگرهای ملکولی

نشانگرهای ملکولی

به تفاوت موجود در میان ردیف دی ان ای کروموزوم های هر سازواره که به فرزندانش انتقال یابد نشانه یا نشانگر ژنتیکی گویند. هر نشانگر ژنتیکی باید دارای دو ویژگی باشد[1و3].

1- در میان دو فرد دارای چند شکلی باشد.

2- به توارث برسد.

انواع نشانگرهای ژنتیکی در بر گیرندة نشانگرهای ریختی (مرفولوژیک)، نشانگرهای پروتئینی و نشانگرهای دی ان ای می باشند.

برخی از کابردهای نشانگرهای دی ان ای

- فراهم کردن نقشه های ژنتیکی

- انجام گزینش به کمک نشانگرها

- انجام رده بندی و بررسی فرگشت در جانداران

- شناسایی ژنوتیپ های جانداران

- شناسایی جانداران تراریخته و سازه های بیماریزا

- بررسی تبارنامه ها و خویشاوندی ها

- برآورد خلوص ژنتیکی

- برآورد گوناگونی ژنتیکی

- تعیین جنسیت در جانوران[1و2و3].

کتابنامه:

[1] قره یاضی، ب. 1375. کاربرد نشانگرهای دی ان ای در اصلاح نباتات. چهارمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران. دانشگاه صنعتی اصفهان.

[2] بوذری، م.، ح. ر. قلمکاری و ص. ولیان بروجنی. 1382.مهندسی ژنتیک در تعیین جنسیت رویان­های گاو. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.

[3] نقوی، م. ر.، ب. قریاضی و ق. حسینی سالکده. 1384. نشانگرهای ملکولی. موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.